İnsanı bir bütün olarak ele alan İslam, ona ruhunu tatmin etme ve yüceltme usullerini gösterdiği gibi, bedenini helal dairede rahatlatma ve ihtiyaçlarını meşru (yasal) yollardan elde etme tarzını da belirlemiştir. Böylece insana öyle büyük bir lütufta bulunulmuştur ki o, bir taraftan ruhuyla semalar ötesine kanatlanırken, bedenini de dinin gösterdiği istikamette kullanarak sıradan işlerini dahi ibadete çevirme gibi bir avantaja sahiptir.
Dünyanın geçici ve faydasız yüzü, insanların çoğunun aldandığı husustur. Dünyanın bu yönüyle zevk ve eğlenceden ibaret olduğunu belirten dinimiz, onun bu tarafından sakınılması gerektiğini vurgulamıştır.
(En‘âm Suresi, 6/32)
Bir mümin, dünyasını birinci ve ikinci yüze göre değerlendirir. Ömrünü bir sermaye bilir ve hep ahiret için çalışır. Zahiren dünyanın üçüncü yüzüne bakan dinlenme ve eğlencesini bile şu ayetler gereğince çalışma-dinlenme-çalışma sistemiyle verimli hâle getirir:
(İnşirâh Suresi, 94/7-8)
Bir Müslüman’ın Eğlencesi Nasıl Olmalı?
Bir Müslüman’ın eğlencesi şu üç önemli husus etrafında dönmelidir:
- İstikbale (geleceğe) yönelik faydalı şeyler olmalı.
- Bizim dünyamıza ait unsurlarla yaşanmalı.
- Gaye değil, vasıta olarak görülmeli.
Evet, mümin zevk içinde vakit geçirirken bile, istikbalde kendisine, ailesine, vatanına, milletine, Müslümanlara ve insanlığa fayda sağlayacak ve temeli itibarıyla bize ait şeylerle meşgul olmalı; bunların dışındakilerle boş yere ömür tüketmemelidir.
Faydalı olmakla beraber bir eğlence unsuru eğer bize ait değilse, yani dinî ve millî değerlerimizle bağdaşmıyorsa ona itibar etmemelidir. Eğlenceyi, ibadet etmek ve çalışmak için bir motivasyon unsuru olarak kullanmalı; bununla beraber onu kardeşliğin, insanlar arası kaynaşmanın ve barışın sağlanması için bir vesile olarak görmelidir.
Eğlence Konusunda Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Eğlence konusunda dikkat edilmesi gereken bazı hususlar vardır. Bunları şu şekilde sıralayabiliriz:
- Eğlence unsurları haramlara sebep olmamalıdır. Kumar, kadın ve erkeklerin birbirine karışması, içki içme, küfür, sözlü sataşma ve kavgaya sebebiyet veren ifadeler gibi hususlardan uzak durulmalıdır.
- İnsan vücudunu yoran ve ileride çeşitli hastalıklara sebebiyet verme tehlikesi bulunan eğlencelerden uzak durulmalıdır. Örneğin vücut geliştirme sporlarında bedeni aşırı zorlayacak uygulamalardan kaçınılmalıdır.
- İnsan, kendisi de dâhil olmak üzere herhangi bir canlıya zarar vermemelidir. Boks buna örnek olarak verilebilir. Ancak kung fu, karate ve judo gibi sporlar, bazı durumlarda kendini koruma gayesiyle öğrenilip öğretilebilir. Canlı bir hedefe yapılan atışlar da bu madde dâhilindedir.
Bu konuda Peygamber Efendimiz (s.a.v.)’in şu sahih hadisi bize önemli bir ölçü vermektedir:
(Müslim, Sayd ve Zebâih, 1958)
- Eğlence unsurları zaman israfına yol açmamalı; ibadetlerimizi ve gerekli çalışmalarımızı etkilememelidir.
Peygamber Efendimiz (s.a.v.) şöyle buyurmuştur:
“İki nimet vardır ki insanların çoğu onlar hususunda aldanmıştır: Sağlık ve boş vakit.”
(Buhârî, Rikāk, 1; 6412)
Oyun ve eğlence sırasında zamanın ne kadar çabuk geçtiği hepimizin malumudur.
- Eğlence bizzat gaye edinilmemelidir. Manevi ve millî değerlerin yaşanmasına yardımcı, hayırlı işlere bir basamak olarak kullanılmalıdır. Bu durumda gereğinden fazla eğlenme söz konusu olmayacak, her şey ihtiyaç ölçüsünde gerçekleşecektir.
- Kendisiyle eğlenilen unsurlar, insanın günaha açık yönlerini tahrik etmemelidir. Şehvet, sinirlilik, diyalektik (karşılıklı çatışma), ümitsizlik, kibir, kendini beğenme ve yalan söyleme gibi zayıf damarlar, insanın boş anlarında şişer ve onu esaret altına alırlar. Eğlence, insanı böyle tehlikeli bir zemine sürüklememelidir.
Netice
Bazı yönleriyle kısaca ele aldığımız, bedenimizle beraber ruhumuza da hitap eden eğlence kültürü, bizim dünyamızda her zaman ibadet neşveli ve ebediyet derinlikli olmuştur.
Milletçe her şeyin bizcesi olduğu gibi, eğlence kültürümüzün de bizcesi olması gerekir. Aslında milletimiz, dininden aldığı ilhamla her meseleye engin yorumlar getirmiş ve İslam’ı her yönüyle yaşanabilir bir din olarak temsil etmiştir. Eğlencemiz de din eksenli kültürümüzün bir parçası olmuştur.

